مکرومه چیست؟ معنی، تاریخچه واقعی، انواع و فرق آن با رافیا و قلاب بافی

مکرومه (Macramé) هنر ساختن طرح های تزئینی و کاربردی فقط با گره زدن نخ یا طناب است. در مکرومه نه میل بافتنی لازم است، نه قلاب؛ همه چیز با دست و با تکرار چند گره ساده ساخته می شود. دیوارکوب، آویز گلدان، لوستر، کیف و دستبند از رایج ترین محصولات مکرومه هستند.

در بازار ایران یک نکته باعث سردرگمی می شود: کلمه «مکرومه» هم اسم این هنر است و هم اسمی که فروشنده ها روی نخ آن گذاشته اند. وقتی کسی می پرسد «قیمت مکرومه سه سوزنه چند است؟» منظورش نخ است، نه یک دیوارکوب. در این مقاله هر دو معنی را روشن می کنیم.

مکرومه یعنی چی و چرا به چند شکل نوشته می شود؟

مکرومه یعنی «بافت با گره». این واژه از انگلیسی و فرانسوی (Macramé) وارد فارسی شده و به همین دلیل به سه شکل نوشته می شود: مکرومه، مکرمه و مکرامه. هر سه درست اند و به یک هنر اشاره می کنند؛ «مکرومه» در جستجوهای فارسی بیشتر از بقیه استفاده می شود.

درباره ریشه واژه دو نظر رایج وجود دارد:

• ریشه عربی: بیشتر منابع آن را به واژه «مِقرَمه» نسبت می دهند؛ به معنی پارچه یا روسری حاشیه دار و ریشه دار.
• ریشه ترکی: بعضی منابع آن را از «ماکراما» در ترکی می دانند؛ به معنی دستمال یا حوله ای که لبه اش گره خورده است.

هر دو نظر به یک تصویر می رسند: ریشه های گره خورده در لبه پارچه. ویکی پدیای فارسی هم اشاره می کند که واژه «مقرمه» در سیرالملوک (سیاست نامه) خواجه نظام الملک آمده است؛ یعنی این واژه قرن ها پیش در متون فارسی شناخته شده بوده است.

تاریخچه مکرومه از کجا شروع شد؟

گره زدن تزئینی بسیار قدیمی است، اما مکرومه به شکلی که امروز می شناسیم از قرن سیزدهم میلادی شکل گرفت؛ وقتی بافندگان عرب نخ های اضافه لبه حوله، شال و پوشش اسب را به جای بریدن، با گره های منظم به حاشیه تزئینی تبدیل کردند. جدول زیر مسیر این هنر را خلاصه می کند:

باورهای اشتباه رایج درباره مکرومه کدام اند؟

هنگام بررسی مقاله های فارسی که در نتایج گوگل برای «مکرومه چیست» دیده می شوند، به چند اشتباه تکراری برخوردیم. این جدول آن ها را با واقعیت مقایسه می کند:

فرق مکرومه با رافیا، قلاب بافی، بافتنی و قیطان چیست؟

کوتاه ترین جواب: مکرومه با گره ساخته می شود، قلاب بافی با قلاب، بافتنی با میل؛ رافیا و قیطان هم اسم جنس یا نوع نخ هستند، نه روش. جدول کامل:

برای آشنایی دقیق با جنس و ضخامت نخ ها، راهنمای نخ مکرومه و انواع آن را بخوانید.

مکرومه با چه گره هایی بافته می شود؟

بیشتر طرح های مکرومه، حتی دیوارکوب های بزرگ و پیچیده، از ترکیب چهار گره پایه ساخته می شوند:

1. گره چکاوکی (سر لارک): برای وصل کردن نخ به چوب یا حلقه.
2. گره مربعی: پرکاربردترین گره؛ بافت تخت و محکم می سازد.
3. گره پیچ (مارپیچ): همان نیمه گره مربعی که مدام تکرار می شود و ستون پیچ خورده می سازد.
4. گره نیم دوبل: خطوط مورب، برگ و لوزی را می سازد.

آموزش مصور و جدول کامل همه گره ها در مقاله انواع گره های مکرومه آمده است.

با مکرومه چه چیزهایی می سازند؟

کاربرد امروزی مکرومه بیشتر در دکوراسیون خانه است. جدول زیر محصولات رایج را با جنس پیشنهادی و جای مناسب نشان می دهد:

چرا مکرومه دوباره این قدر محبوب شده است؟

سه دلیل اصلی دارد. اول، سبک بوهو و مینیمال به بافت طبیعی و رنگ های خاکی نیاز دارد و مکرومه دقیقاً همین را به دیوار سفید آپارتمان اضافه می کند. دوم، هر قطعه دست ساز و تک است و در زمانی که بیشتر وسایل خانه کارخانه ای اند، این تفاوت به چشم می آید. سوم، مکرومه سبک و بدون شکستن است؛ برای خانه های اجاره ای و جابه جایی های زیاد گزینه کم دردسری است.

اگر مدل آماده ای که می خواهید پیدا نکردید، در گره‌بانو می توانید مکرومه با طرح، رنگ و سایز دلخواه سفارش دهید.